SERBIA – Żelazne Wrota

Dunaj, to druga pod względem długości (2888 km) rzeka w Europie. Sporym odcinkiem, długości 588 km, płynie po Serbii.

Żelazna Brama (Żelazne Wrota) to przełom Dunaju, dolina dzieląca Karpaty Południowe i Góry Wschodnioserbskie (część Starej Płaniny), na granicy Serbii i Rumunii. W miejscu tym zbudowano największe jezioro zaporowe w kraju.

Przełom Dunaju od wieków był ważnym szlakiem handlowym i transportowym. W przeszłości żeglugę przez Żelazną Bramę uniemożliwiały progi skalne, które wysadzono z końcem XIX wieku. W latach 1964-1972 w Żelaznej Bramie powstał rumuńsko-jugosłowiański hydrowęzeł. Powyżej miast Drobeta (Serbia) i Turnu Severin (Rumunia) wzniesiono zaporę długości 941 m, wysokości 58 m. Powstały zbiornik ma pojemność 5 mld m3, długość 150 km. Zbudowano wówczas 2 elektrownie: Djerdap I i Djerdap II.

W roku 1974 na prawym brzegu Dunaju, w ówczesnej Jugosławii (obecnie Serbia), utworzono Park Narodowy Djerdap, w którym wytyczono dziewięć tras. Pokonując je można podziwiać strome, wapienne klify, imponującą rzekę i tajemnicze lasy. A ci, którym poszczęści się zobaczą wspinające się po wzgórzach kozice górskie oraz rysie i czarne bociany.

Żelazne Wrota to jedno z najbardziej spektakularnych miejsc na Bałkanach. Piękno doliny można podziwiać płynąc statkiem po rzece lub jadąc drogą tuż obok brzegu. Roztaczające się dookoła widoki potrafią zauroczyć. Wzgórza po obu stronach rzeki są porośnięte gęstymi lasami. Miejscami odkrywają swą skalną strukturę.

Niedaleko miejscowości Golubac rzeka przybiera rozmiary jeziora. Nad nim wznoszą się ruiny średniowiecznego, opuszczonego zamku. Wzniesiony przez Węgrów, w drugiej połowie XIII wieku, od początku stanowił przedmiot walk pomiędzy Węgrami, Serbami i Turkami. To tutaj zginął słynny rycerz Zawisza Czarny z Garbowa. Jako dowódca oddziałów najemnych uczestniczył w wyprawie Zygmunta Luksemburskiego na Turków i zginął w roku 1428, usiłując odbić twierdzę z rąk tureckich. Zawisza walczył do końca, rezygnując z możliwości ucieczki. Podobno zginął w walce, ale jedna z wersji mówi, że został pojmany w niewolę, po czym dwóch żołnierzy tureckich pokłóciło się co do tego, czyim jest jeńcem. W złości jeden z Turków rozwiązał problem, ścinając rycerzowi głowę.

Śmierć Zawiszy upamiętnia tablica w języku polskim i serbskim znajdująca się przy pierwszej bramie. Golubac, po polsku Gołębiec, jest jedną z najpiękniejszych naddunajskich twierdz. Wjazd na teren Parku Narodowego Djerdap prowadzi przez sam środek góry, na której stoi zamczysko. Przy wjeździe w tunel, po prawej stronie, znajduje się niewielkie źródło im. Zawiszy Czarnego.

Park utworzono w 1974 roku, by chronić malowniczy odcinek Dunaju wraz z jego fauną i florą. Spotkamy w nim wiele gatunków ryb, a także niedźwiedzie, rysie czy świstaki. Park ma powierzchnię 64 tys. ha, rozciąga się od Golubaca do Kladova. Ma około 6 km szerokości, ok. 100 km długości, obejmuje część przełomu Dunaju i przylegające pasmo 768 m szczytu Miroc. Teren w większości pokryty jest lasami liściastymi, reszta to tereny trawiaste, strumienie i wapienne klify.

Pierwszą drogę w tym miejscu zbudowali Rzymianie. Wykuli ją w skałach. Większość rzymskiego szlaku znajduje się dziś pod wodą, gdyż po zbudowaniu zapory, poziom rzeki podniósł się o parę metrów. Obecną drogę zbudowano w latach 70. ubiegłego wieku.

Na przełomie Dunaju rozróżnia się pięć osobnych kanionów: Gornja Klisura, Gospodin Vir, Veliki Kazan, Mali Kazan i Sipska Klisura. Najbardziej efektowny jest 7 km odcinek Veliki Kazan (Wielki Kocioł), gdzie koryto rzeki zawęża się do 147 m, a wapienne ściany wznoszą się na 800 m. Na terenie parku w miejscu o nazwie Gospodjin Vir głębokość Dunaju sięga 82 metrów, co czyni Dunaj najgłębszą rzeką na świecie.

W parku znajduje się miejscowość Lepenski Vir, w której odkryto pozostałości po prehistorycznej osadzie. Archeolodzy datują osadnictwo na 8 tysięcy lat p.n.e. Odkrycia to efekt prac związanych z budową zapory. Robotnicy natknęli się tu na nietypowe rzeźby, naturalnej wielkości głowy o rybich ustach. Zapoczątkowało to prace archeologów, podczas których trafiono na osadę mezolityczną. Na jej terenie znaleziono liczne przedmioty codziennego użytku oraz kolejne rzeźby, stanowiące najstarsze mezolityczne posągi w Europie, które prawdopodobnie są wyobrażeniami prymitywnych bóstw.

I oto w środku przepięknej trasy wzdłuż Dunaju, w tzw. „middle of nowhere”, stoi nowoczesna hala, kryjąca w sobie na wskroś multimedialne muzeum, z małym kinem, salą z eksponatami, interaktywną wizualizacją na komputerach i wielką zadaszoną rekonstrukcją wykopalisk. Zwiedzanie rozpoczyna się w małej sali kinowej, w której emitowany jest film o historii wykopalisk w tym miejscu (napisy po polsku).

Więcej zdjęć TU

Wnętrze wielkiej hali to rekonstrukcja wykopalisk. W miarę wgryzania się w coraz niższe pokłady ziemi, odkrywano coraz starsze ślady i ruiny. Na zewnątrz hali można zobaczyć rekonstrukcję domostwa z tamtych czasów. To naprawdę zaskakujące, ale dzięki temu warte obejrzenia miejsce. (Mirosław Sznajder)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s