Bułgaria – Monastyr Rilski

Monastyr Rilski jest jednym z najbardziej interesujących i najpiękniejszych obiektów w Bułgarii, a z pewnością najbardziej znanym. Pokryte freskami ściany głównej cerkwi, jej kopuła, białe mury samego monastyru wyglądają baśniowo na tle wspaniałych górskich szczytów. Monastyr leży na południowych peryferiach północno-zachodniej części gór Riła. Jest to największy klasztor w Bułgarii, a w świadomości Bułgarów stanowi prawdziwą narodową świętość. W 1983 monastyr Rilski został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Leżący na wysokości 1100 m n.p.m. obiekt według legendy został założony przez mnicha prawosławnego Iwana, stąd używa się też nazwy monastyr św. Iwana z Riły.  Iwan miał opinię mędrca i uzdrowiciela. Legenda mówi, że zapragnął zabalsamować swoje ciało spożywając różnego rodzaju zioła. Po śmierci św. Iwana cały czas wierzono, że jego ciało posiadało właściwości uzdrawiające. Szczątki wykradziono w roku 1183, za sprawą węgierskiego króla Beli III i zawieziono do Ostrzyhoma. Kiedy miejscowy biskup zobaczył je, poddał w wątpliwość ich moc uzdrawiania, po czym oślepł. Dopiero publiczne wyrzeczenie się bluźnierczych słów przywróciło biskupowi Węgier wzrok. Relikwie wróciły do Bułgarii 10 lat później. Jeden z carów bułgarskich, Iwan Asen, przeniósł relikwie do Wielkiego Tyrnowa. W 1469 r. szczątki Iwana Rylskiego powróciły na swoje pierwotne miejsce. Wówczas w okolicy pustelni istniał spory monastyr. Dziś lewa dłoń spoczywa w klasztornej cerkwi. Prawa zaś od XVI w. znajduje się w Rosji.

Do czasu podboju Bałkanów przez Imperium Osmańskie monastyr Rilski stawał się coraz ważniejszym ośrodkiem kulturalnym i duchowym ówczesnej Bułgarii. W XIV w. Hreliov, miejscowy lord, przekształcił klasztor w silnie ufortyfikowany kompleks architektoniczny. Pod koniec wieku zaczął się najazd Osmanów i w połowie XV wieku monastyr został zniszczony. Odbudowano go bardzo szybko i już w 1469 r. przeniesiono do niego relikwie założyciela, Iwana z Riły. Przez wieki Osmańskiego panowania pozostawał ostoją kultury i języka bułgarskiego.

Czas świetności nastał w XVIII i XIX wieku. Jednak 13 stycznia 1833 r. nastąpiła tragedia – pożar strawił praktycznie w całości budynki mieszkalne monastyru. Na odbudowę, trwającą kilkadziesiąt lat, złożyli się bogaci obywatele Bułgarii.

Najstarszym elementem monastyru jest wieża Hreliova, wybudowana jako element fortyfikacji w 1335 r. Wieża ma 6 kondygnacji, na piątej znajduje się kaplica, udekorowana freskami, pochodzącymi także z XIV wieku.

Obiekt datowany na XIV w. powstał za zgodą władz tureckich. Z ofiar społeczeństwa wybudowano ogromny kompleks wkomponowany w naturalne otoczenie. Mury mają grubość 2 m i wysokość 24 m, co nadaje monastyrowi obronny wygląd. Wnętrze zbudowane jest w stylu bułgarskiego odrodzenia. Dziedziniec otaczają trójkondygnacyjne budynki z łukami pomalowanymi na czarno i biało oraz drewnianymi krużgankami. Pomieszczenia mają łącznie ok. 8800 m kw. Powierzchni. Obiekt zawiera 300 mnisich cel, co decyduje o tym, że jest to jeden z największych zabytków nie tylko Bułgarii, ale całej południowej Europy.

Do kompleksu wchodzi się przez bramę zachodnią. W centralnej części rozległego dziedzińca znajduje się cerkiew pod wezwaniem Świętej Bogurodzicy. Jest to trójnawowa bazylika oparta na planie krzyża, z kopułą na skrzyżowaniu naw. Ozdobą świątyni są freski i bogato pozłacany ikonostas.

W muzeum klasztornym znajduje się wiele cennych eksponatów, wśród nich krzyż Rafaela o rozmiarach 81 cm na 43 cm. Wykonany został z jednego kawałka drewna, prace trwały 12 lat. Mnich wyrzeźbił 104 sceny religijne i 650 miniaturowych postaci, a każda twarz różni się rysami. Mnich pracował rzecz jasna korzystając ze szkła powiększającego i jak głosi legenda swoją tytaniczną pracę przypłacił ślepotą. (Mirosław Sznajder)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s